Janssen Uitvaartverzorging

To Be magazine

Hieronder vindt u een overzicht van artikelen verschenen in het To Be magazine.

Via deze link kunt u naar het To Be magazine.

17 miljoen buren en toch eenzaam

Lonely senior man looking at the window
Lonely senior man looking at the window

Het lijkt een paradox, eenzaam zijn in Nederland. We zijn immers een van de dichtst bevolkte landen ter wereld. Toch ervaren 1,2 miljoen Nederlanders een ernstig gemis van verbondenheid met een ander. Hoe komt het dat er zo’n grote groep eenzamen is in ons land? En wat kunnen daaraan doen?

Eenzaamheid is een persoonlijk gevoel dat is gebaseerd op een bepaalde verwachting. Het kan best zijn dat iemand veel relaties heeft, maar dat hij of zij zelf teleurgesteld is over het aantal of over de kwaliteit ervan. We spreken dan over emotionele eenzaamheid. Dat is iets anders dan sociale eenzaamheid, waarbij je onvoldoende contacten hebt met mensen met wie je je echt verbonden voelt omdat ze dezelfde belangstelling hebben.

Oorzaken

De traditionele leef- en werkverbanden waaraan mensen hun identiteit en sociale steun ontleenden, vallen steeds verder uiteen. Maar niet iedereen beschikt over de nodige competenties om een eigen netwerk te onderhouden. De laatste decennia is de samenstelling van de Nederlandse huishoudens ook sterk veranderd. De gezinnen zijn kleiner geworden en er zijn meer alleenstaanden. Daarnaast hebben we te maken met vergrijzing. Ouderen vormen een grote groep eenzamen. En tot slot zien we een verschuiving van een zorgmaatschappij naar een participatiemaatschappij. Mensen zijn daardoor steeds meer op zichzelf aangewezen.

Negatieve effecten

Eenzaamheid en sociaal isolement vormen een groot maatschappelijk probleem. Uit onderzoek blijkt dat eenzaamheid en sociaal isolement sterk samenhangen met lichamelijke en psychische klachten, zoals depressie, slaapproblemen en verminderde afweer. Vanwege die gezondheidsklachten doen eenzame mensen bovendien vaker een beroep op de gezondheidszorg. Eenzaamheid en ziekte lijken elkaar te versterken.

De overheid en maatschappelijke initiatieven

Niet voor niets staat het bestrijden en voorkomen van eenzaamheid hoog op de agenda van het ministerie van VWS. Gelukkig zijn er in het hele land al talloze initiatieven van professionals en vrijwilligers. De meeste hebben tot doel de eenzame medemens tot actie aan te sporen en hem erbij te betrekken. Uit onderzoek blijkt dat eenzamen zich minder eenzaam voelen als ze zelf vrijwilligerswerk doen. Het aantal sociale contacten vermeerdert hiermee immers direct, net als het gevoel van betekenis te zijn in de maatschappij. Onder andere Humanitas, het Ouderenfonds, het Leger des Heils, het Oranjefonds en Resto VanHarte zetten zich in om eenzaamheid te bestrijden.

Internet en sociale media

Een andere ontwikkeling die bijdraagt aan de oplossing van eenzaamheid, is de digitalisering en de opkomst van sociale media. Het internet functioneert onder andere als communicatiemiddel om op afstand tegen lage kosten met elkaar te praten met videobeeld. Er zijn op internet ook sites te vinden die als doel hebben vrienden in het echte leven te maken. Daarnaast zijn er sites speciaal gericht op lotgenotencontact. Een aantal voorbeelden:

– www.actief4weduwe.nl

– www.vriendschapsnet.nl

– www.gewoonvriendschap.nl

Tekst: Pieter van de Rest

 

Asverstrooiing, wat mag wel en wat mag niet?


asverstrooiing

Courtesy of Greater Manchester County Record Office

Bij het bankje onder de appelboom waar opa zo graag zat, op de zee waar hij jarenlang als visser actief was, in het bos waar hij zo graag wandelde… Het is voor nabestaanden meestal niet moeilijk om een mooie plek te bedenken waar zij de as van hun overleden dierbare willen uitstrooien. Maar kan dat zomaar overal?

Na de crematie wordt de as bewaard in een asbus. Deze wordt in een algemene nis in het crematorium geplaatst voor een wettelijk verplichte bewaarperiode van 30 dagen. Die periode kunnen de nabestaanden gebruiken om de juiste beslissing te nemen over de uiteindelijke bestemming. Ook hebben ze zo tijd om te bekijken of de overledene hier zelf iets over gezegd heeft in zijn testament. Voor die uiteindelijke bestemming zijn er een aantal mogelijkheden, zoals bijzetten in een columbarium, verwerken in een mooi herdenkingssieraad of thuis in een urn op de schoorsteenmantel zetten. Je kunt er ook voor kiezen om de as te verstrooien, waarbij er ook weer veel verschillende opties zijn met betrekking tot de plek en de methode.

Op land

De meeste crematoria en begraafplaatsen hebben een strooiveld waar de as verstrooid kan worden. Op een andere plek verstrooien mag ook, maar alleen als je toestemming hebt van de grondeigenaar. In de eigen achtertuin is dus geen probleem. Veel gemeenten hebben ook speciale plekken aangewezen waar as verstrooid mag worden, bijvoorbeeld in een natuurgebied. Dit staat beschreven in de Algemene Politie Verordening (APV). Ook de Stichting Natuurlijk Herdenken weet precies welke mogelijkheden er zijn met betrekking tot verstrooien in de natuur.

Over water

Verschillende rederijen verzorgen uitstrooiing op zee. Je kunt kiezen voor een ceremonie waarbij de familie aanwezig is, of je kunt de as laten verstrooien zonder dat je er zelf bij bent. Het is ook mogelijk om de as in een (natuurvriendelijke) urn overboord te zetten. Afhankelijk van het materiaal blijft de urn even drijven. Daarna verdwijnt hij langzaam onder water richting zeebodem. Uiteindelijk lost de urn op en zal de as zich in het water verspreiden. Ook op binnenwateren, zoals grote meren en rivieren, is het meestal toegestaan om as te verstrooien.

Vanuit de lucht

De as kan ook vanuit een vliegtuig verstrooid worden. Voor verstrooiing boven land geldt wederom dat er toestemming van de grondeigenaar nodig is. Dit kan dus alleen als je van tevoren heel precies kunt inschatten waar de as terechtkomt. De meeste verstrooiingen vanuit de lucht gebeuren dan ook boven zee. De familie kan toekijken vanaf het strand en soms is het mogelijk dat enkele familieleden mee gaan in het vliegtuig.

In de wolken

Sinds een paar jaar kun je ook kiezen voor ballonverstrooiing. Nabestaanden laten ballonnen gevuld met de as en helium los op een mooie plek en kijken ze na terwijl ze opstijgen naar de wolken. Op ongeveer 25 kilometer hoogte wordt de druk op de wand van de ballonnen zo groot dat ze knappen. De as verspreidt zich vervolgens over de vier windstreken. De ballonnen zijn biologisch afbreekbaar en de as is niet traceerbaar.

Tekst: Frieda Zieleman

ballonverstrooiing-ijsselmeer

Allerzielen

Op 2 november gedenken we wereldwijd de zielen van overleden dierbaren. Sinds de twaalfde eeuw heet deze dag Allerzielen. Omdat verlies een onlosmakelijk deel van het leven is, is Allerzielen dan ook een dag om het leven te vieren.

Allerzielen is de dag waarop de rooms-katholieke kerk de zielen van overledenen herdenkt. Sinds de twaalfde eeuw gebeurt dit een dag na Allerheiligen. Het feest van de zielen wordt overal ter wereld gevierd. Traditioneel katholieke landen, zoals Italië, Spanje, Portugal en heel Latijns-Amerika, besteden er de meeste aandacht aan.

Ook dit jaar zullen op diverse plaatsen in het land weer bijeenkomsten plaatsvinden rondom 2 november. Deze bijeenkomsten zijn niet altijd gebonden aan het katholieke geloof. De (begraaf)plaats waar Allerzielen wordt gevierd, is een gastvrije en serene ontmoetingsplek voor iedereen. De bijeenkomsten worden vaak opgeluisterd met eten en drinken, sfeervolle verlichting, indrukwekkende vuren en uiteenlopende kunstvormen.

jb-allerzielen4
Fotograaf Jasper Bosman

Dromen over de dood

Night fairy tale - bright moon in the night sky

Dromen over de dood en overleden dierbaren is soms angstig, maar kunnen in werkelijkheid veel vertellen over je innerlijk.

Wat dromen precies zijn en welke processen zich in het brein afspelen als je droomt, daarover is weinig bekend. Wat weten we wel? Dat je beelden, geluiden, gedachten en gevoelens ervaart in je slaap. En dat dat vooral voorkomt tijdens de remslaap. De letters ‘rem’ staan voor rapid eye movement (snelle oogbeweging). In deze slaapfase maak je snelle oogbewegingen, zijn de hersenen net zo actief als wanneer je wakker bent en zijn de spieren volledig ontspannen. Tot zover de ‘technische’ kant van dromen.

Droomtheorieën

Er bestaan diverse visies over de mentale kant van dromen. Elke cultuur heeft zijn eigen theorie. Volgens indianen kom je door te dromen in contact met de geestelijke wereld. Boeddhisten zien dromen als illusies van de geest. En ook de moderne psychologie heeft zo zijn theorieën, met Sigmund Freud als grote pionier. In de klassieker Die Traumdeutung (1900) legde hij zijn visie op dromen vast. Volgens Freud zijn dromen ‘de koninklijke weg naar het onbewuste’ en vervullen ze onbewuste (seksuele) wensen. Dromen bevatten volgens hem een geheime kant die verklaard dient te worden om ze te kunnen begrijpen: droomduiding. 

Worden wie je bent

Tijdgenoot, vriend en volgeling van Freud, Carl-Gustav Jung, zag dromen meer als de weg om te worden wie je eigenlijk bent. Omdat hij veel reisde, kwam hij in contact met uiteenlopende culturen. Hij ontdekte dat bepaalde thema’s in dromen in al die culturen overeenkomen en creëerde het idee van een ‘collectief onbewuste’. De onderwerpen in dit collectieve onbewuste zijn voor iedereen hetzelfde, zoals je dat ziet in mythen, sprookjes en dus ook in dromen. Om dromen te kunnen duiden, maakte hij gebruik van zogeheten droomsymbolen.

Symbolische waarde

Jacqueline Voskuil (46) is droomdeskundige en noemt zichzelf ‘een Jungiaan’. Volgens Jacqueline hebben dromen een symbolische waarde en kun je door het duiden ervan de vinger op de zere plek leggen in situaties in het dagelijks leven. Jacqueline: “Neem nou dromen waarin je overleden vader vanuit zijn graf roept: ‘Ik heb het koud’ of ‘Ik hoor hier niet’. Daar kun je danig van in de war raken als je de symboliek niet begrijpt. In dit type droom staat de overledene symbool voor de dromer zelf. De dromer zelf weet zich even geen raad met het leven. Kan zelf geen warmte voelen, ervaart de wereld als koud en kil en vraagt zich af of dat ooit nog goed komt.”

Een proces in jezelf

Jacqueline: “Dromen over de dood hebben bijna nooit met de werkelijke dood te maken, maar meestal met het loslaten van een situatie. Zoals bijvoorbeeld de droom van een moeder waarin ze haar elfjarige zoontje in een kist ziet liggen. Zij is heel verdrietig, de mensen die ook bij de kist staan troosten haar niet en lijken ongeïnteresseerd. Gelukkig is het dan maar een droom en ook nog een leerzame. Wat bleek? In het dagelijks leven had zoonlief gezegd dat hij best zelf naar school kan fietsen. Dat vond deze moeder heel erg moeilijk. Ze moest loslaten en accepteren dat ze hem niet meer altijd en overal kan beschermen, dat hij een volgende stap zet naar zelfstandigheid. Deze droom geeft zelfs aan dat ze verder is met loslaten dan ze zelf dacht. De ongeïnteresseerde mensen in haar droom zijn een stukje van haar eigen innerlijk. Zij maken zich niet druk, oftewel: je vertelt jezelf dat het goed komt.”

Dromen geven dus eigenlijk een proces in jezelf weer. Het zijn beelden die voor iedereen op maat gemaakt zijn. Jacqueline: “Handelingen van overledenen in dromen staan vaak voor iets wat je zelf zou moeten doen. Het is een moeilijke manier van een boodschap aan jezelf overbrengen.”

Tekst: Esther van Riesen

Young woman lying in bed, looking towards through the window - black and white photo.

Uitburgeren met een levenstestament

Het komt maar al te vaak voor dat familieleden geen idee hebben van de wensen van hun dierbare in de laatste levensfase. Praten over de dood en de aanloop ernaartoe voelt ongemakkelijk, zeker als het nog niet zo ver is. Met een levenstestament kun je met een gerust hart uitburgeren.

De term ‘uitburgeren’ is in 2002 door hersenonderzoeker Dick Swaab in het leven geroepen om mensen aan te sporen al jong na te denken over allerlei zaken rondom hun eigen dood. Sindsdien heeft het begrip een enorme vlucht genomen. Mede doordat we steeds ouder worden en daardoor meer gebreken krijgen, is de behoefte om die laatste fase in ons leven goed te regelen ook groter geworden.

Het levenstestament

Het levenstestament maakt het mogelijk om al in een eerdere fase je wensen en behoeften inzichtelijk te maken. Niet het overlijden, maar het moment dat iemand zelf geen beslissingen meer kan nemen vormt in dit type testament het ijkpunt. Dat kan zijn door bijvoorbeeld een plotseling ongeluk, een beroerte of doordat iemand in coma raakt. Een levenstestament treedt dus in werking als iemand nog leeft. In het testament wordt een vertrouwenspersoon benoemd aan wie de wensen vooraf kenbaar zijn gemaakt. Deze persoon behartigt de belangen zodra het nodig is.

Testament of codicil

Het levenstestament neemt voor nabestaanden veel onduidelijkheden weg en is een goede aanvulling op een normaal testament waarin je aangeeft wat er met de nalatenschap moet gebeuren. Naast een testament is het mogelijk om zelf een codicil op te stellen. Een codicil is een handgeschreven testament waarvoor je niet naar een notaris hoeft, maar dat wel aan een aantal eisen moet voldoen, zoals een handtekening en een datum.

Op een rijtje

Zet tijdens je leven in elk geval een aantal belangrijke zaken op een rijtje. En zorg ervoor dat de omgeving hiervan ook op de hoogte is, of dat men weet waar het document ligt. Dat geldt overigens ook voor uitvaartwensen. De praktijk wijst uit dat nabestaanden tijdens het afscheid niets liever willen dan eer doen aan de overledene. Kortom: je bewijst je dierbaren geen grotere dienst dan je wensen en behoeften inzichtelijk te maken.” Uiteraard kun je je uitvaartwensen ook met je uitvaartverzorger doornemen en vastleggen.

Tekst: Marianna Wesselink

Red wax seals set isolated on white